Sarı Hurda

Başlıca türler şunlardır:

1. Armatür ve Valf Sarı Hurda: Tesisat ve hidrolik sistemlerden elde edilen temiz parçalar. Bakır oranı %65 civarındadır ve en yüksek saflık grubuna girer. Genellikle parlak sarı renkte olup, minimum temizlik gerektirir.
2. Talaş Sarı Hurda: Üretim atölyelerinden kalan ince metal tozları ve talaşlar. Yüksek hacimli ve %70’e varan bakır saflığına sahiptir, ancak yağ ve kirden arındırılması zorunludur.
3. Karma Sarı Hurda: Karışık endüstriyel atıklardan oluşan grup; boru kesimleri, dekoratif elemanlar ve valf parçalarını içerir. Saflık oranı %50-60 arasındadır ve ön işleme tabi tutulur.
4. Endüstriyel Sarı Hurda: Otomotiv ve makine sektöründen gelen ağır parçalar; örneğin, radyatör bağlantıları. Dayanıklılık odaklı olup, %60 bakır saflığı gösterir.

Bu türler arasındaki farklar, eritme verimliliğini doğrudan etkiler. Yüksek saflıkta hurdalar, geri dönüşüm maliyetlerini düşürürken, karma türler daha fazla işlem gerektirir. 

Ekonomik Değeri ve Piyasa Dinamikleri 

Sarı hurda, metal piyasasının dinamik bir bileşenidir. Yeni pirinç üretiminin %40’ından fazlası hurda kaynaklıdır ve bu oran, hammadde fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı bir tampon görevi görür. Bu fiyatlar, Londra Metal Borsası (LME) bakır ve çinko endekslerine bağlıdır ve küresel talep (örneğin, Çin’in altyapı yatırımları) tarafından etkilenir. Sektör, istihdam ve ihracat açısından da kritiktir. Türkiye’de sarı hurda işleme tesisleri, yılda binlerce ton kapasiteyle çalışır ve Avrupa Birliği ülkelerine ihracat yapar. Bu, döviz girdisi sağlar ve küçük ölçekli toplayıcılar için istikrarlı bir gelir kaynağı oluşturur. Uzun vadede, sarı hurda yatırımları, emtia piyasasındaki volatiliteye karşı koruma sağlar. 

Çevresel ve Sosyal Etkiler

Sarı hurdanın geri dönüşümü, çevresel sürdürülebilirlik açısından vazgeçilmezdir. Bir ton pirinç hurdasının işlenmesi, geleneksel madencilik yöntemlerine kıyasla %75 daha az enerji tüketir ve 3-4 ton karbon dioksit emisyonunu önler. Ayrıca, maden çıkarma kaynaklı su kirliliği ve habitat kaybını minimize eder. Türkiye’de, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın yönetmelikleriyle lisanslı toplama sistemleri uygulanmakta olup, atık sular ve emisyonlar sıkı denetlenmektedir. Sosyal boyutunda ise, sarı hurda toplama zinciri, dezavantajlı gruplara (örneğin, mevsimlik işçilere) istihdam imkanı sunar. Kooperatif modelleri ve eğitim programları, sektörün adil bir yapıya kavuşmasını destekler. Ancak, kaçak toplama gibi sorunlar, standartlaşma ihtiyacını vurgular. 

Geri Dönüşüm Süreci

Sarı hurdanın geri dönüşümü, sistematik bir süreç izler:

1. Toplama ve Sınıflandırma: Hurda kaynaklarından toplanır ve manyetik ayırıcılarla diğer metallerden ayrılır.
2. Ön İşleme: Parçalanma (shredder’lar ile) ve temizleme (asit banyoları veya mekanik yöntemlerle) yapılır.
3. Eritme ve Arıtma: 900-1000°C fırınlarda eritilir; safsızlıklar (cüruf) ayrılır ve elektrolitik rafinasyonla saflık %99’a çıkar.
4. Döküm: Eritilmiş metal, levha, tel veya ingot formuna dönüştürülür ve yeni ürünlere entegre edilir.

Bu süreç, döngüsel ekonomiyi güçlendirir ve hurdanın defalarca yeniden kullanılmasını sağlar.

Sonuç

Sarı hurda, metal endüstrisinin geleceğini şekillendiren bir kaynaktır. Ekonomik verimliliği, çevresel faydaları ve sosyal katkılarıyla, sürdürülebilir kalkınmanın bir örneğidir. 2025 ve sonrası için, sektörün dijitalleşme ve standartlaşma yatırımlarıyla büyümesi beklenmektedir. İşletmeler ve bireyler, atık yönetiminde sarı hurdaya öncelik vererek, bu döngüye katkıda bulunabilir. Daha detaylı analizler için, ilgili sektör raporları ve uzman görüşleri incelenebilir.